กรอบสัญลักษณ์ GD&T (Feature Control Frame)

20151002 Feature Control Frame

กรอบสัญลักษณ์ GD&T เป็นสัญลักษณ์ในแบบงานที่ใช้ในการควบคุม Feature หรือ Feature of Size ของชิ้นงาน โดยกรอบสัญลักษณ์ GD&T จะประกอบ 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนของสัญลักษณ์ (Symbol Compartment) ส่วนของค่าพิกัดความคลาดเคลื่อน (Tolerance Value Compartment) และส่วนของดาตั้มอ้างอิง (Datum Reference Compartment)

20151002 Feature Control Frame

1. ส่วนของสัญลักษณ์ เป็นส่วนของการกำหนดประเภทของการควบคุม ซึ่งประกอบด้วยการควบคุมรูปทรง (Form Control) การควบคุมการจัดวางทิศทาง (Orientation Control) การควบคุมตำแหน่ง (Location Control) และการควบคุมหลายแบบร่วมกัน (Composite Control) ซึ่งสัญลักษณ์ GD&T มีทั้งหมด14 สัญลักษณ์ ได้แก่
– ความตรง (Straightness)
– ความราบ (Flatness)
– ความกลม (Circularity)
– ความเป็นทรงกระบอก (Cylindricity)
– ความตั้งฉาก (Perpendicularity)
– ความขนาน (Parallelism)
– ความเป็นมุม (Angularity)
– ความคลาดเคลื่อนของตำแหน่ง (Tolerance of Position)
– ความสมมาตร (Symmetry)
– ความร่วมศูนย์ร่วมแกน (Concentricity)
– ความเบี่ยงเบนเนื่องจากการหมุนในแต่ละระนาบ (Circular Runout)
– ความเบี่ยงเบนเนื่องจากการหมุนทั้งหมด (Total Runout)
– การควบคุมรูปโครงร่างของเส้นใดๆ (Profile of a Line)
– การควบคุมรูปโครงร่างของพื้นผิวใดๆ (Profile of a Surface)

20151002 GD&T Symbols

2. ส่วนของค่าพิกัดความคลาดเคลื่อน เป็นส่วนที่ใช้ในการกำหนดลักษณะของขอบเขต (Tolerance Zone Shape) และค่าพิกัดความคลาดเคลื่อน (Tolerance Value) ของการควบคุมรูปร่างรูปทรง ได้แก่
– ขอบเขตพิกัดความคลาดเคลื่อนที่เป็นเส้นคู่ขนาน (Parallel Lines)
– ระนาบคู่ขนาน (Parallel Planes)
– ขอบเขตทรงกระบอก (Cylindrical Boundary)
– ขอบเขตทรงกลม (Spherical Boundary)
– ขอบเขตวงกลม 2 วงที่ร่วมศูนย์กัน (2 Concentric Circles)
– ขอบเขตทรงกระบอก 2 ทรงกระบอกที่ร่วมแกนกัน (2 Concentric Cylinders)
– ขอบเขตของเส้นออฟเซต (2 Offset Lines)
– ขอบเขตของพื้นผิวออฟเซต (2 Offset Surfaces)
– ขอบเขตที่มีลักษณะเฉพาะตัว (Uni-Form Tolerance Zone)

3. ส่วนของดาตั้มอ้างอิง เป็นส่วนของการกำหนดการควบคุมระดับความเป็นอิสระของการเคลื่อนที่ (Degree of Freedom) ของสิ่งที่ถูกควบคุมโดยการกำหนดดาตั้ม (Datum) ซึ่งจำนวนลำดับของดาตั้มอ้างอิงจะสามารรถกำหนดได้ไม่เกิน 3 อันดับ ได้แก่
– ดาตั้มอ้างอิงอันดับที่ 1 (Primary Datum)
– ดาตั้มอ้างอิงอันดับที่ 2 (Secondary Datum)
– ดาตั้มอ้างอิงอันดับที่ 3 (Tertiary Datum)

นอกจากนี้ในส่วนของพิกัดความคลาดเคลื่อนและส่วนของดาตั้มอ้างอิง อาจจะมีการกำหนดสัญลักษณ์ปรับปรุง (Modifier) ลงไปในกรอบสัญลักษณ์ เช่น
– สภาวะเนื้อวัสดุมากสุด (Maximum Material Condition)
– สภาวะเนื้อวัสดุน้อยสุด (Least Material Condition)
– ขอบเขตเนื้อวัสดุมากสุด (Maximum Material Boundary)
– ขอบเขตเนื้อวัสดุน้อยสุด (Least Material Boundary)
– การฉายขอบเขตพิกัดความคลาดเคลื่อน (Projected Tolerance Zone)
– การควบคุมระนาบสัมผัส (Tangent Plane)
– การจัดสรรขอบเขตที่ไม่เท่ากัน (Unequally Disposed Profile)