การกำหนดสัญลักษณ์ GD&T ลงในแบบงาน

20150916_GD&T_Dimensioning

หลายต่อหลายครั้งที่ผู้เขียนแบบมีคำถามเกิดขึ้นว่า เราจะกำหนดสัญลักษณ์ GD&T ลงในแบบงานอย่างไร วันนี้เรามีคำตอบครับ

ก่อนอื่นเราต้องเข้าใจก่อนนะครับว่า ขนาดและสัญลักษณ์ GD&T จะถูกกำหนดลงไปที่ Feature และ Feature of Size เป็นหลัก โดยจะมีการกำหนดขนาดและสัญลักษณ์ GD&T ดังต่อไปนี้
1. การควบคุมรูปทรง (Form Control)
2. การควบคุมการจัดวางทิศทาง (Orientation Control)
3. การควบคุมการจัดวางตำแหน่ง (Location Control)
4. การควบคุมขนาด (Size Control)
โดยที่ผู้ออกแบบต้องเลือกลักษณะของการกำหนดสัญลักษณ์มาควบคุม 1 สัญลักษณ์ในแต่ละพื้นผิว Feature หรือ Feature of Size (ถ้าเงื่อนไขการประกอบซับซ้อน อาจจะมีมากกว่า 1 สัญลักษณ์)

20150916_Size_Dimensioning

การควบคุมรูปทรง (Form) ประกอบด้วย
– ความตรง (Straightness)
– ความราบ (Flatness)
– ความกลม (Circularity / Roundness)
– ความเป็นทรงกระบอก (Cylindricity)

การควบคุมการจัดวางทิศทาง (Orientation) ประกอบด้วย
– ความตั้งฉาก (Perpendicularity / Squareness)
– ความขนาน (Parallelism)
– ความเป็นมุม (Angularity)

การควบคุมการจัดวางตำแหน่ง (Location) ประกอบด้วย
– ความคลาดเคลื่อนของตำแหน่ง (Tolerance of Position)
– ความสมมาตร (Symmetry)
– ความร่วมศูนย์ร่วมแกน (Concentricity)

การควบคุมขนาด (Size) ประกอบด้วย
– ขนาดกำหนดระยะห่าง (Linear Dimension)
– ขนาดกำหนดตำแหน่ง (Location Dimension)
– ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง (Diameter)
– ขนาดรัศมี (Radius)
– ขนาดมุม (Angular Dimension)

20150916_GD&T_Dimensioning

โดยที่การกำหนดขนาด (Size Dimension) ในแบบงานจะต้องครบถ้วนทุกพื้นผิว Feature และ Feature of Size ส่วนการกำหนดสัญลักษณ์ GD&T จะขึ้นอยู่กับลักษณะการประกอบและเงื่อนไขการใช้งาน (Assembly Function) ของชิ้นงานนั้นๆ ซึ่งผู้ออกแบบอาจจะกำหนดไม่ครบทุกประเภท